Dijital ve yeşil dönüşüm gerek dünya gerek Türkiye için önemli konular haline gelmiştir. Dünyada iklim değişikliği ile mücadele politikaları hızla gelişirken diğer yandan iklim değişikliğinin ticaret politikalarıyla bağlantısı artmaya devam etmektedir.
Son zamanlarda, ekonomik büyümenin sürdürülebilir olma hedefi öncelikle Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere neredeyse her ülke tarafından benimsenmeye başlandı. Türkiye’nin Paris küresel ısınmayı 2°C’nin çok altında sınırlayarak ve 1,5°C ile sınırlandırma çabalarını sürdürerek tehlikeli iklim değişikliğini önleme ve ülkelerin iklim değişikliğinin etkileriyle başa çıkma yeteneklerini güçlendirmeyi ve çabalarında onları desteklemeyi amaçlayan Paris Anlaşması’nı kabul etmesiyle ve taraf olmasıyla iklim değişikliği Türkiye’nin ulusal politik gündemdeki esas konulardan biri haline gelmiştir. Paris Anlaşmasını takiben Avrupa Birliği 2019 yılında Avrupa Yeşil Mutabakatı yayımlayarak 2050 yılında iklim-nötr ilk kıta olma hedefini açıklamıştır. Bu kapsamda Avrupa Birliği (AB), Avrupa Yeşil Mutabakatı bir iklim politikası olmanın yanı sıra ekonomik bir dönüşüm programı olarak düzenlenmiştir. AB’nin Türkiye’nin en önemli ticaret ve yatırım ortağı olduğundan Türkiye için AB’deki gelişmeleri ve Avrupa Yeşil Mutabakat politikasını benimsemek önem arz etmektedir. Bu bağlamda, Avrupa Yeşil Mutabakatı hedefleri kapsamında Türkiye’nin önemli adımlar atmaya ve aksiyonlar almaya başladığı gözlemlenmekte olup bu alanda çalışmaların da devam ettiği anlaşılmaktadır.
İklim değişikliğine ilişkin ulusal ve uluslararası düzenlemeler çerçevesinde Türkiye 2021 yılında Yeşil Mutabakat Eylem Planını açıklamıştır. Yeşil Mutabakat Eylem Planı, AB ve dünya ekonomisinde ortaya çıkan dönüşüm politikaları ile uyumlu olmanın yanı sıra yeşil yatırımları teşvik etmektedir, küresel değer zincirlerinin dönüşümünü destekleyen bir yol haritası niteliğindedir.
Ayrıca, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na bağlı kurulan İklim Şurası faaliyet göstermeye başlamıştır. İklim Şurası’nın Türkiye’nin 2053 net sıfır emisyon ve yeşil kalkınma devrimi hedefleri doğrultusunda, sera gazı emisyonlarının azaltılması, İklim Kanunu taslağı ve diğer mevzuat önerileri üzerinde çalışma yapması öngörülmektedir. Bu çerçevede, İklim Şurası tarafından 21-25 Şubat tarihleri arasında Konya’da gerçekleştirilen ilk toplantının akabinde yapılan görüşmeler neticesinde alınan 217 karar kamuoyu ile paylaşmıştı. İklim değişikliği ile mücadele kapsamında iklim değişikliği başkanlığının yürüteceği faaliyetlerle ilgili yönetmelik de yürürlüğe girmiştir. Öte yandan, 4 Haziran 2022 günü Resmî Gazete’de “Türkiye İhracatçılar Meclisi ile İhracatçı Birliklerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Değişikliğin 9. Maddesi uyarınca, 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 88 inci maddesine bir fıkra eklenmiştir. Bu kapsamda, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu’nun uygulamada birliğin sağlanması ve sürdürülebilirliğe ilişkin raporlamaların uluslararası alanda geçerliliğini sağlamak amacıyla Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartlarını belirlemeye ve yayımlaya yetkili olduğu belirtilmiştir.
Bununla birlikte, İklim Değişikliği Uzmanı Yönetmeliği (“Yönetmelik”) öne çıkmaktadır. İşbu Yönetmelik 31936 sayılı ve 27 Ağustos 2022 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yönetmelik ile; iklim değişikliği uzman yardımcılarının mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yeterlik sınavları, iklim değişikliği uzmanlığına atanmaları ile iklim değişikliği uzman ve uzman yardımcılarının görev, yetki, hak ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esaslarının belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bununla birlikte, İklim Değişikliği Başkanlığı’nda istihdam edilecek iklim değişikliği uzman ve uzman yardımcılarının da görev ve yetkilerinin düzenlenmesi de kapsam altına alınmıştır.
Yönetmelikte uzman yardımcısı olabilmek için gereken şartlar belirtilmiştir. İlk olarak, uzman yardımcısı sınavına başvurmak gerekmektedir, başvurucuların birtakım şartları yerine getirmeleri zorunludur. Türk Vatandaşı olmak, 18 yaşında doldurmuş olmak, kamu haklarından mahrum bulunmamak, Bunun yanı sıra, Başkanlığın ihtiyaçları doğrultusunda ilan edilecek kontenjan çerçevesinde en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisadî ve idarî bilimler, iktisat, işletme fakülteleri birinden mezun olmak, en az dört yıllık lisans eğitimi veren mimarlık ve mühendislik fakültelerinden mezun olmak gerekmektedir.
Yarışma sınavında başarılı olan ve atanmaya hak kazanan adaylardan, Başkanlık tarafından belirlenen süre içerisinde belgelerini teslim edenlerin, uzman yardımcısı kadrolarına atamaları yapılmaktadır.
Uzman yardımcılığı süresi en az üç yıldır. Uzman yardımcıları bağlı oldukları birim amirlerince belirlenen uzmanların refakatinde ve onların gözetiminde; görevlendirildikleri birimin günlük, kısa ve uzun vadeli işlerine katkıda bulunmaktan, uzmanların araştırma, inceleme ve diğer çalışmaları için gerekli ön hazırlıklar ile araştırma, inceleme ve diğer çalışmaları yürütmekten, meslekî bilgilerinin geliştirilmesinde faydalı olacak yayınları takip etmekten, uzmanlar ile birlikte kurum içi ve dışı toplantılar ile inceleme ve denetleme programlarına katılmaktan, amirleri veya uzman tarafından verilecek benzer görevleri yerine getirmekten görevli ve sorumludurlar.
İklim Değişikliği Uzmanları ise birim amirine bağlı olarak; mevzuat ile Başkanlığa verilmiş olan görevleri yürütmek ve Başkanlıkça yürütülen çalışmaların gerektirdiği uzmanlık hizmetlerini yapmaktan, Başkanlığın görev alanı çerçevesinde araştırma ve incelemelerde bulunmak, proje üretmek ve geliştirmekten, Meslekî mevzuat değişikliklerini takip etmek, mevzuatın geliştirilmesi ile ilgili çalışmalarda bulunmak ve mevzuatın uygulamada aksayan yönlerine ilişkin görüş ve tekliflerini bildirmekten, Yurt içinde ve yurt dışında gerçekleştirilen toplantıları ve çalışmaları takip etmek, gerekli görülen hâllerde, mevzuata ilişkin taslakların hazırlanmasına, görüşülmesine katkıda bulunmak ve Başkanlık içi ve kurumlar arası toplantı ve çalışmalara katılmaktan, meslekî konularda gelişmeleri ve yayınları takip etmek, gerekli dokümanı toplamak ve bu konularda gereken çalışma ve incelemelerde bulunmaktan, uzman yardımcılarının bilgi ve tecrübelerinin geliştirilmesine yardımcı olmaktan, verilecek benzer nitelikteki görevleri yapmaktan görevli ve sorumludurlar.
İklim Değişikliği Uzmanlığı Yönetmeliği’nin yeni düzenlemelere yol açacağı beklenmektedir. Bu kapsamda değişikliklerin ve yeni düzenlemelerin şirketleri etkileyeceğinden şirketlerin bu gelişmeleri yakından takip etmeleri önem arz etmektedir.
