Girişim şirketlerine yapılan yatırımların gün geçtikçe arttığı ve ekonomide önemli bir yere ulaştığı görülmektedir. Özellikle hızlı market dağıtımı, oyun, fintek, gayrimenkul teknolojileri, bilgi teknolojileri ve blok zincir bazlı girişim şirketleri en çok yatırım alan sektörlerdir.
Yapay zekâ, sanal ve artırılmış gerçeklik teknolojileri girişimci ekosisteminde adeta bir dönüşüm süreci başlattı. Yaşanan gelişmeler, erken aşama teknoloji yatırımlarının finansmana erişimlerini hızlandırdı. Yatırım fonları Türkiye’de özellikle teknoloji tabanlı girişimlerin sermaye ihtiyacının çözülmesi için harekete geçti. Startup Centrum tarafından hazırlanan Türkiye Startup Ekosistemi Yatırım Raporu’na göre, 2021’de girişim şirketlerinin aldığı yatırımlar bir önceki yıla oranla yüzde 9 artarak 1,5 milyar dolara ulaştı. Rapora göre 2021’de girişimlere yapılan yatırımlarda %47 oranında büyüme yaşandı ve yapılan yatırım adedi 294’e çıktı. Buna ek olarak 2021’de Türkiye en çok yatırım yapılan 10 Avrupa ülkesinden biri olurken Avrupa’da en çok yatırım alan şehirler arasında İstanbul ise 13. sırada yer aldı.
Girişim şirketlerine yapılan yatırım süreçlerinin doğru bir şekilde yürütülmesi oldukça önemlidir. Bu süreçte birden fazla hukuki belgenin hazırlanması gerektiğinden doğru ve alanında uzman bir hukuk ekibi ile çalışılması elzemdir. Yatırım sürecinde bir araya gelen taraflar ilk aşamada “Niyet Mektubu” ya da “Term Sheet” adlı bir belge ile yatırım sürecinde ilk adımı atarlar. Bu belgede tarafların niyetlerine ve öngörülen işlemlere ve sürece ilişkin bilgilere yer verilir. Yatırım yapılacak girişim şirketi, tüm dokümanlarının incelenmesi ve hukuki due diligence projesinin gerçekleştirilmesi amacıyla yönetim kurulu ve genel kurul kararları, imza sirküleri, iç yönerge, ticaret sicil gazete sayfaları, şirketin sahip olduğu defterler gibi kurumsal dokümanlarını, taraf olduğu sözleşmeleri, iş hukukuna, malvarlığına, fikri ve sınai mülkiyet haklarına ilişkin dokümanları ile taraf olduğu dava ve icra dosyalarına ilişkin bilgi ve belgeleri yatırımcıya veya yatırımcının hukuk ekibine iletir. Gerekli görülmesi halinde hukuki due diligence projesinin yanında eş zamanlı olarak denetim şirketleri tarafından finansal due diligence süreci de yürütülebilir.
Due diligence projeleri ve raporun hazırlanması girişim şirketlerinin dokümanlarının fazlalığına göre aylar sürebilir. Rapor kapsamında ortaya çıkan verilere göre yatırımcı girişim şirketine yatırım yapmaya karar verirse şirket daha önceki yapılanmalarına göre pay sahipleri sözleşmesi, iştirak sözleşmesi gibi sözleşme hazırlama aşamasına ve akabinde sözleşme hükümlerinin müzakeresi aşamasına geçilir.
Taraflar anlaştıktan ve sözleşme müzakereleri sona erdikten sonra yatırımcının şirkete pay sahibi sıfatı ile girmesi amacıyla bir kapanış genel kurulu gerçekleştirilir, yatırım bedeli yatırılır ve yatırım süreci tamamlanır. Bundan sonraki aşama ise tarafların kapanış genel kurulu sonrası yapması gereken yükümlülüklerin yerine getirilmesi ve sicil nezdinde tescil sürecinin yürütülmesidir. Neticede günümüzde girişim şirketlerine yapılan yatırımların hızlı bir şekilde arttığı görülmektedir. Dolayısıyla, söz konusu alandaki yatırım sürecinin ayrıntılı bir şekilde, titizlikle yürütülmesi, herhangi bir adım atlanılmaksızın tamamlanması ve bu çerçevede gerekli planlamaların yapılması hem girişim şirketleri hem de yatırımcılar açısından azami önem arz etmektedir.
