Teknolojinin gelişimi ekonomik ilişkilerin doğasını değiştirirken beraberinde yeni suç tiplerini de getirmiş, failler ve mağdurlar siber dünyaya taşınmıştır. Bu suçlar, artık yalnızca bireyleri değil; finansal sistemleri, şirketleri ve toplumsal güveni derinden etkileyen küresel bir tehdit haline gelmiştir. Eskiden sokakta karşılaştığımız dolandırıcılar, şimdi e-postalarda, sosyal medyada veya sahte web sitelerinde karşımıza çıkmaktadır.
Dijital Platformlarda Dolandırıcılık Suçu
Türk Ticaret Kanunu’nun 157. Maddesi ile dolandırıcılık suçu Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlanması halinde suçun gerçekleştiğini düzenlemiştir. Suçun teknolojik araçlar ve dijital platformlar kullanılarak gerçekleştirilmesi halinde ise aynı kanunun 158. Maddesi uyarınca nitelikli hali gerçekleşmiş olacaktır.
Suçun dijital platformlarda işlenebilmesi siber dünyanın sunduğu imkanlarla kendine özgü karakteristik özellikler kazanmıştır. Saniyeler içinde binlerce kişiye ulaşabilmekte, VPN ve kripto paralar kullanarak izlerini kolayca silebilmekte ve ülke sınırlarını aşabilmektedir.
Dijital platformlarda karşımıza çıkan en yaygın dolandırıcılık türleri ise,
- Phishing (Oltalama): Sahte banka e-postalarıyla kişisel verilerin çalınması.
- Yatırım Dolandırıcılığı: “Garanti yüksek kâr” vaadiyle kripto para vurgunları.
- Sosyal Mühendislik: Sosyal medyada kurulan sahte ilişkilerle güven istismarı.
- Hayalî İş İlanları: “Evden çalış, ayda 10.000 TL kazan!” ifadeleri ile alınan komisyon ödemeleri
- Sahte Alışveriş Siteleri: Satın alınan ürünün hiç gelmemesi veya sahtesinin teslim edilmesi
BTK tarafından Türkiye’de 2022’de dijital dolandırıcılık şikâyetleri, önceki yıla göre %42 artış gösterdiği açıklanmıştır.
Dijital ortamdaki izlerin hızlıca silinebilmesi, faillerin yurtdışında bulunması veya tespit edilene kadar yurtdışına kaçması ve mevzuatın gelişen teknolojiyi yakalayamaması suçla mücadelede olumsuz etki yaratmaktadır.
Türk hukukunda, dijital ortamda işlenen dolandırıcılık suçlarına yönelik pek çok çalışma yapılmaktadır. Bu kapsamda Türk Ceza Kanunu’nun 158. Maddesi ile dolandırıcılık suçunun bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesi nitelikli hal olarak kabul etmekte, yine TCK’nın Onuncu Bölümünde Bilişim Alanındaki Suçlar ayrıca düzenlenmekte ve 7545 sayılı Siber Güvenlik Kanunu yürürlüğe girmiştir.
Dijital dolandırıcılık suçları, teknoloji, eğitim ve uluslararası iş birliğinin birlikte ele alınması gereken bir sorun olmakla yalnızca hukuki düzenlemeler ile çözülebilmesi mümkün değildir. Dünyanın bu alanda atacağı adımlar hem bireysel hakların korunması hem de ekonomik istikrar açısından kritik önem taşımaktadır.
Yönetmen Avukat Öykü Güldürmez
