• Anasayfa
Şengün & Partners Hukuk Yayınları
  • English
  • Deutsch
  • Français
  • Español
  • Italiano
  • Türkiye’de Yatırım Danışmanlığı
    • Şirket Kuruluşu
    • Risk, Uyum ve Regülasyon
    • ESG
    • Bilişim Teknoloji Danışmanlığı
    • Dijital Dönüşüm
  • Makaleler
    • Nedim Korhan Şengün’den
    • Girişimcilik Merkezi
    • Küresel Yeşil Merkezi
    • Risk, Uyum ve Regülasyon Merkezi
    • Tahkim Sulh ve Arabuluculuk Merkezi
    • Sermaye Piyasası ve Finans İşlemleri Merkezi
    • Sigorta Merkezi
    • Entelektüel Varlık Yönetimi Merkezi
    • Kişisel Veriler Merkezi
    • Rekabet Hukuku Uygulamaları Merkezi
    • Yatırım Danışma Merkezi
    • Uluslararası Ticaret Hukuku Merkezi
  • Duyurular
Sonuç Yok
Tüm Sonuçları Görüntüle
  • Türkiye’de Yatırım Danışmanlığı
    • Şirket Kuruluşu
    • Risk, Uyum ve Regülasyon
    • ESG
    • Bilişim Teknoloji Danışmanlığı
    • Dijital Dönüşüm
  • Makaleler
    • Nedim Korhan Şengün’den
    • Girişimcilik Merkezi
    • Küresel Yeşil Merkezi
    • Risk, Uyum ve Regülasyon Merkezi
    • Tahkim Sulh ve Arabuluculuk Merkezi
    • Sermaye Piyasası ve Finans İşlemleri Merkezi
    • Sigorta Merkezi
    • Entelektüel Varlık Yönetimi Merkezi
    • Kişisel Veriler Merkezi
    • Rekabet Hukuku Uygulamaları Merkezi
    • Yatırım Danışma Merkezi
    • Uluslararası Ticaret Hukuku Merkezi
  • Duyurular
Sonuç Yok
Tüm Sonuçları Görüntüle
Şengün & Partners Hukuk Yayınları
Sonuç Yok
Tüm Sonuçları Görüntüle
Ana Sayfa Makaleler

Sınırda Karbon Düzenlemesi Mekanizması: “SKDM”/ “CBAM”

20 Mart 2026
içinde Makaleler
Okuma Süresi: 5 dk okuma
A A
Sınırda Karbon Düzenlemesi Mekanizması: “SKDM”/ “CBAM”
Facebook'ta PaylaşTwitter'da PaylaşLinkedin'de Paylaş

Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması, AB’deki üreticilerin karbon mevzuatları zayıf olan veya bu konuda hiçbir düzenlemesi olmayan ülkelere yönelmesinin önüne geçilmesi ve AB’deki üreticilerin haksız rekabetten koruması için “karbon kaçağı riski olan” ürünlerin AB pazarına ihraç edilirken içerdiği karbon yoğunluğuna göre vergilendirilmesini hedefleyen bir mekanizmadır. Komisyon tarafından AB dışı ithalatçıların bağlantılı olan karbon fiyatı havuzundan, ithal edecekleri ürünlerden kaynaklanan karbon emisyonlarını karşılayacak düzeyde karbon hakkı satın alması sureti ile regüle edilmiştir.

CBAM’ın temel yaklaşımı; belirli ürünlerin Avrupa Birliği’ne ithalatında, üretim sürecinde oluşan gömülü emisyonlar için, AB içi üretimde AB Emisyon Ticaret Sistemi (EU ETS) kapsamında oluşan karbon maliyetine eşdeğer bir karbon maliyeti yaratmaktır.

CBAM’in temel hukuki çerçevesi, Mayıs 2023’te resmen yürürlüğe giren Regulation (EU) 2023/956 sayılı Tüzük’tür. Bu düzenleme, AB’nin 1990 seviyelerine kıyasla 2030’a kadar net sera gazı emisyonlarını en az %55 azaltmayı hedefleyen “Fit for 55” paketinin temel taşlarından biridir. Tüzük, geçiş dönemini 1 Ekim 2023 – 31 Aralık 2025 olarak düzenlemiş; bu dönemde yükümlülüğü esasen raporlama ile sınırlamıştır. Kesin rejim 1 Ocak 2026 itibarıyla başlamış olup bu tarihten sonra, kural olarak yalnızca raporlama değil; yetkilendirme (authorized CBAM declarant statüsü), yıllık beyan, doğrulama ve sertifika yükümlülükleri kademeli bir takvimle devreye girmektedir.

CBAM, özellikle ithal edilen belirli ürünler bakımından, ürünün üretimi sırasında oluşan gömülü doğrudan ve dolaylı emisyonların beyan edilmesini ve (kesin dönemde) bu emisyonlara karşılık gelen karbon maliyetinin CBAM sertifikaları aracılığıyla karşılanmasını hedefler. AB Komisyonu’nun CBAM bilgilendirmesinde mekanizmanın amacı; ithalat karbon fiyatını AB içi üretimle eşitlemek ve AB iklim hedeflerinin ithalat yoluyla aşındırılmasını engellemek olarak çerçevelenmektedir.

CBAM kapsamı ilk aşamada; demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen gibi karbon yoğun ürünlerdir. Otomotiv sektörü bakımından kritik nokta şudur: Otomotiv tedarik zinciri, özellikle çelik ve alüminyum gibi CBAM kapsamındaki girdileri yoğun kullandığından, CBAM maliyeti ve veri gereksinimi, “doğrudan otomotiv ürünü CBAM kapsamına girmese bile” maliyet ve sözleşmesel veri talepleri yoluyla parça üreticilerine kadar yayılmaktadır. Bu nedenle CBAM, otomotivde “üründen ziyade girdi” üzerinden etkili olan bir sürdürülebilirlik/uyum başlığıdır.

Bu bağlamda geçiş dönemi sona ermesi ile yeni dönemde İthalatçılardan yalnızca ürünlerin içerdiği (gömülü) karbonu beyan etmeleri değil, aynı zamanda buna karşılık gelen sayıda CBAM sertifikası satın almaları ve teslim etmeleri de istenmektedir. AB ithalatçıları, “yetkilendirilmiş CBAM beyan sahibi (authorised CBAM declarant)” statüsünü edinmiş olmalıdır. (bu statü için başvurular 2025’te açılmıştır). 2026’dan itibaren ithalatçılar, ithal ettikleri ürünlerdeki gömülü sera gazlarına karşılık gelen sayıda CBAM sertifikası satın almak ve teslim etmek zorundadır. Bu sertifikaların fiyatı, AB ETS tahsisatlarının haftalık ortalama açık artırma fiyatına doğrudan bağlıdır; böylece ithal ürünler ile AB içinde üretilen ürünler aynı karbon fiyatına tabi olur. Ancak ithal ürünlerin üretildiği ülkede bir karbon fiyatı zaten ödenmişse, buna karşılık gelen tutar CBAM yükümlülüğünden düşülebilir.

AB, Türkiye’nin başlıca ithalat ve ihracat yaptığı bölgeler arasında olduğundan, bu yeni düzenlemelerin Türk şirketleri üzerinde etkisi görülmeye başlanmıştır. Bu etki iki yönlüdür:

CBAM sertifikası satın alma ihtiyacı, karbon yoğun malların AB’ye ihracat maliyetini artırmaktadır. Aynı zamanda Türk üreticiler ve AB’deki iş ortakları, artan uyum yükleriyle karşılaşmaktadır. CBAM’in mali etkisini azaltmaya yönelik en etkili araçlardan biri, ulusal düzeyde karbon fiyatlandırma mekanizmasının tesis edilmesidir. Bu bağlamda, Türkiye’nin iklim politikası çerçevesinde öngörülen ulusal Emisyon Ticaret Sistemi (ETS), ihracatçı sektörler açısından önemli bir uyum ve maliyet yönetimi imkânı sunabilecek niteliktedir. ETS’ye ilişkin çerçeve, İklim Kanunu kapsamında düzenlenmekte; kanun iklim değişikliğiyle mücadeleye yönelik kapsamlı bir hukuki altyapı öngörerek sera gazı emisyon azaltım hedefleri, uyum tedbirleri ve karbon fiyatlandırma araçlarının (ETS dâhil) hayata geçirilmesine yönelik temel esasları ortaya koymuştur.

Kanun, ETS’nin hukuki zemininin kurulmasını ve genel ilkelerin belirlenmesini sağlamakla birlikte; sistemin kapsamı, uygulama takvimi, tahsisat tahsisi, piyasa istikrarına ilişkin mekanizmalar ile izleme–raporlama–doğrulama süreçleri gibi operasyonel ayrıntıların, İklim Değişikliği Başkanlığı, Karbon Piyasası Kurulu ve ilgili idari otoriteler tarafından çıkarılacak ikincil düzenlemeler ve ulusal tahsis planları yoluyla somutlaştırılacağını işaret etmektedir. Bu yapı, Türkiye’de işleyen bir karbon piyasası yaratmayı; böylelikle Türk şirketleri tarafından ülke içinde ödenen karbon bedelinin, uygun koşullarda AB’deki CBAM yükümlülüğünden mahsup edilebilmesini mümkün kılarak “çifte ödeme” riskini azaltmayı ve karbon fiyatlamasından doğan ekonomik değerin Türkiye içinde kalmasını amaçlamaktadır.

Emisyon hesaplamaları yapılırken; güvenilir ve ülke bazında doğrulanabilir emisyon verilerinin temin edilemediği durumlarda, CBAM kapsamında varsayılan emisyon değerleri kullanılır. Bu değerler, mevcut en iyi veriler (best available data) esas alınarak belirlenir; ülke bazında güvenilir veri bulunmaması hâlinde, ilgili ürün türü bakımından emisyon yoğunluğu en yüksek ilk on ihracatçı ülkenin ortalaması, gerekli hâllerde bölgesel faktörler de dikkate alınarak varsayılan değer olarak hesaplanır.

Beyan süreçlerinde ithalatçılar, Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanan varsayılan emisyon değerlerini veya doğrulanmış fiilî emisyon verilerini kullanır; fiilî değerlerin tercih edilmesi hâlinde akredite bir doğrulayıcı tarafından doğrulama yapılır.

Alüminyum, demir ve çelik ürünleri bakımından, üretim girdilerine (precursors) dair gömülü emisyonlar kural olarak hesaplamaya dâhil edilirken, son işlem (finishing) aşamalarına ilişkin emisyonlar, AB ETS ile uyumlu şekilde kapsam dışında bırakılır.

CBAM beyan sahiplerine üçüncü ülkelerde ödedikleri karbon bedeli üzerinden indirim talep etme hakkı sağlanır. Bu doğrultuda, anılan hüküm uyarınca yetkili CBAM beyan sahibi üçüncü bir ülkede karbon bedeli ödenmiş ise, bu bedeli dikkate alarak teslim etmesi gereken CBAM sertifikası sayısında indirim yapılmasını talep edebilir. Ancak indirimden yararlanabilmesi için karbon fiyatının fiilen ödenmiş olması gerekir; ilgili ülkede uygulanan iade, indirim ve telafi mekanizmaları da hesaplama kapsamına dahil edilir.
Sonuç itibariyle ise; AB ile ticari ilişkileri bulunan ekonomik aktörlerin, CBAM kapsamındaki yükümlülüklerini yalnızca çevresel bir uyum başlığı altında değil; gümrük, yaptırım ve ticari riskler bakımından bütüncül bir perspektifle değerlendirmeleri gerekir.

Ortak Av. Birgi Kuzumoğlu

PaylaşTweetPaylaş
Önceki Gönderi

Otomotiv Sektörü Özelinde Rekabet Hukuku İlkelerinin Çok Yargı Alanlı Uyum Perspektifiyle Detaylı İncelenmesi

Sonraki Gönderi

Tedarik Zinciri Yasası (“TZY”) ve 2024/3015 Sayılı AB Pazarındaki Zorla Çalıştırma Ürünlerinin Yasaklanmasına Dair Tüzük Değerlendirmesi

İlgili Gönderiler

Banka Teminat Mektuplarına Karşı Alınan İhtiyati Tedbir Kararları ve Riskin Akıbetinin Vade İçinde Belirli Hale Gelmesinin Önemi

Banka Teminat Mektuplarına Karşı Alınan İhtiyati Tedbir Kararları ve Riskin Akıbetinin Vade İçinde Belirli Hale Gelmesinin Önemi

Ticari hayatın artan hacmi ve küreselleşmesiyle birlikte, kullanılan ticari ödeme araçları da çeşitli hale gelmiş ve güvenilir ödeme araçlarına ihtiyaç...

Halka Arzın Avantajları ve Dezavantajları

Halka arz,  şirketlerin yeni ortak edinmek üzere belirli bir kişi, aile veya gruba ait olan hisse senetlerini halka açarak önceden...

Anonim Şirketlerde Yönetim Kurulu Üyelerine Karşı Açılabilecek Sorumluluk Davaları

Anonim Şirketlerde Yönetim Kurulu Üyelerine Karşı Açılabilecek Sorumluluk Davaları

GİRİŞ Anonim şirketler, yönetim kurulu tarafından temsil ve idare edilir. Bu bakımdan, yönetim kurulu anonim şirketin kanuni temsilcisi konumunda olduğundan,...

ESG Kapsamında Yönetim Kurulu Üyelerinin Rolü ve Sorumlulukları

I- Giriş Sanayileşmenin hızla ilerlemesi, doğal kaynakların sınırsızmış algısı ile sermaye sektörünün elindeki en büyük hammadde olması küresel alanda karşı...

Alman Tedarik Zinciri Yasası’nın Startup’lar Üzerindeki Etkisi

Alman Tedarik Zinciri Yasası’nın Startup’lar Üzerindeki Etkisi

Günümüzde girişimciler ve yatırımcılar için yenilikçi fikirler, ekonomik parametreler yanında artık insan hakları, küresel regülasyonlar, sürdürülebilirlik, tüketici hakları ve çevresel...

Dijitalleşmenin İş Dünyasında İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Bakımından Değerlendirilmesi

Dijitalleşmenin İş Dünyasında İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Bakımından Değerlendirilmesi

Dijitalleşmenin İş Dünyasına Etkileri Dijitalleşmenin etkilerini son zamanlarda özellikle COVID-19 ile birlikte artan bir ivme ile iş hayatında da sıklıkla...

Sonraki Gönderi
Tedarik Zinciri Yasası (“TZY”) ve 2024/3015 Sayılı AB Pazarındaki Zorla Çalıştırma Ürünlerinin Yasaklanmasına Dair Tüzük Değerlendirmesi

Tedarik Zinciri Yasası (“TZY”) ve 2024/3015 Sayılı AB Pazarındaki Zorla Çalıştırma Ürünlerinin Yasaklanmasına Dair Tüzük Değerlendirmesi

Son Makaleler

Milyarlarca Dolarlık Soygun, Tek Bir Bilgisayardan mı Başladı? Binance Vakası ve Sigortanın Kritik Sınırları

Milyarlarca Dolarlık Soygun, Tek Bir Bilgisayardan mı Başladı? Binance Vakası ve Sigortanın Kritik Sınırları

Geleceği Bugünden Devredebilir miyiz? Yapay Zekâ Çağında FSEK ve Sınırsız Hak Devirleri

Geleceği Bugünden Devredebilir miyiz? Yapay Zekâ Çağında FSEK ve Sınırsız Hak Devirleri

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın YeS-TR Düzenlemelerindeki Güncel Değişiklikler: Binalar ile Yerleşmeler için Yeşil Sertifika (YeS-TR) Süreçlerinde Yeni Dönem

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın YeS-TR Düzenlemelerindeki Güncel Değişiklikler: Binalar ile Yerleşmeler için Yeşil Sertifika (YeS-TR) Süreçlerinde Yeni Dönem

Bilgilendirilmiş Rızanın Elektronik Ortamda Alınmasına İlişkin Yeni Düzenleme

Bilgilendirilmiş Rızanın Elektronik Ortamda Alınmasına İlişkin Yeni Düzenleme

Anayasa Mahkemesinin 18 Mayıs 2026 Tarihli ve 2023/33449 Başvuru Numaralı Kararı

Anayasa Mahkemesinin 18 Mayıs 2026 Tarihli ve 2023/33449 Başvuru Numaralı Kararı

Rekabet Kurumu’nun İş Gücü Piyasalarındaki Rekabet İhlallerine Yaklaşımı ve Güncel Uygulamaları

Rekabet Kurumu’nun İş Gücü Piyasalarındaki Rekabet İhlallerine Yaklaşımı ve Güncel Uygulamaları

  • Anasayfa

© 2024 Şengün Partners

Sonuç Yok
Tüm Sonuçları Görüntüle
  • Türkiye’de Yatırım Danışmanlığı
  • Makaleler
  • Hakkımızda
  • İletişim
  • Türkçe
    • English
    • Deutsch
    • Français
    • Türkçe
    • Español
    • Italiano

© 2024 Şengün Partners