I. Giriş
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’da (“Kanun”) belirtildiği üzere, mal ve hizmet piyasalarındaki rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı anlaşma, karar ve uygulamaları ve piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini kötüye kullanmalarının önlenmesi ve bunun için gerekli düzenleme ve denetlemelerin yapılmasıyla, en genel tanımıyla rekabetin korunması amaçlanmaktadır. Ülkemiz sınırları içerisinde faaliyet gösteren teşebbüsler, mevcut piyasa aktörleri konumunda olmakla birlikte söz konusu Kanun’un uygulama alanı içerisinde yer almaktadır.
Kanun’da teşebbüslerin rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı eylem ile davranışları açık bir şekilde yasaklanmış durumdadır. Zira, tüketici refahının sağlanması ve serbest piyasa ekonomisinin korunmasının amaçlandığı rekabet hukuku uygulamaları kapsamında söz konusu düzenlemeler önem arz etmektedir. Mevzuatta yer alan düzenleme uyarınca, Rekabet Kurumu tarafından ilgili denetimlerin yapılması sırasında teşebbüslerin eylem ve faaliyetlerinin incelenmesi amacıyla önaraştırma ve/veya soruşturma süreçleri yürütülmektedir.
II. Rekabet Hukuku Uygulamaları Kapsamında Taahhüt Verilmesi
24.06.2020 tarihinde yürürlüğe giren 7246 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik doğrultusunda, rekabet sorunlarının giderilmesine yönelik olarak tasarlanan taahhüt müessesesi kapsamında uygulamalara başlanmıştır. Taahhüt uygulamasına ilişkin usul ve esaslar, Rekabet Kurulu tarafından yayımlanan “2021/2 sayılı Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar İle Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına Yönelik Önaraştırmalarda ve Soruşturmalarda Sunulacak Taahhütlere İlişkin Tebliğ” de düzenlenmektedir.
Rekabet Kurumu tarafından hakkında önaraştırma ya da soruşturma yürütülen teşebbüs ve teşebbüs birlikleri, incelemeye konu rekabet sorunlarının giderilmesi için gönüllü olarak taahhüt sunabilmektedir. Ancak rekabetin açık ve ağır ihlal durumlarında teşebbüsler taahhüt müessesinden faydalanamayacaktır.
Taraflarca gönüllü olarak iletilen taahhüt başvuruları Rekabet Kurulunca değerlendirilmekte olup ilgili sorunun giderileceğine yönelik kanaat oluşması halinde, söz konusu taahhütler bağlayıcı hale getirilerek soruşturma açılmamasına ve/veya açılmış bulunan soruşturmaya son verilmesine karar verilebilmektedir. Bu çerçevede, olası rekabet ihlallerinin etkileri daha kısa sürede önlenmekte ve muhtemel inceleme süreçlerinde kullanılacak kaynak ve zamandan da etkin bir şekilde tasarruf edilmektedir. Dolayısıyla, taahhüt müessesinin uygulama alanı ve netice itibariyle sonuçları tüm taraflar açısından azami önem arz etmektedir.
III. Taahhüt Uygulamalarına İlişkin Örnek İncelemeler
Teşebbüsler hakkında yürütülen önaraştırma ve/veya soruşturma süreçlerinde taahhüt verilmesi ile ilgili süreçlerin sonuçlandırılması kapsamında Rekabet Kurulunca verilen örnek karar özetleri aşağıda yer almaktadır. Bu çerçevede, Rekabet Kurul kararları incelendiğinde taahhüt müessesi uygulamalarının son dönemde artış gösterdiği de belirtilmelidir.
- Coca Cola Satış Ve Dağıtım A.Ş. (Ccsd) Hakkında 2021 Yılında Alınan Karar (28.7.2022)
Rekabet Kurulunun Coca Cola Satış ve Dağıtım A.Ş. (CCSD) hakkında yürüttüğü soruşturma, CCSD tarafından sunulan 02.09.2021 tarihli taahhüt paketinin rekabet sorunlarını giderebilecek nitelikte olduğu değerlendirilerek 02.09.2021 tarihli ve 21-41/610-297 sayılı Rekabet Kurulu kararı ile sonlandırılmıştır.
- Tadım Gıda Maddeleri San. ve Tic. A.Ş. hakkında yürütülen soruşturma alınan taahhüt üzerine sonlandırılmıştır. (8.7.2022)
Rekabet Kurulunun 12.08.2021 tarihli ve 21-38/549-M sayılı kararı ile Tadım Gıda Maddeleri San. ve Tic. AŞ’nin paketli kuru yemiş pazarındaki hakim durumunu dışlayıcı uygulamalar ile kötüye kullanarak rakiplerinin faaliyetlerini zorlaştırdığı ve bayilerin fiyatına müdahale ederek yeniden satış fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’u ihlal ettiği iddiasıyla soruşturma başlatılmıştı. Tadım Gıda Maddeleri San. ve Tic. A.Ş. tarafından sunulan taahhüt sunulmuş olup Rekabet Kurulunca söz konusu taahhütlerin rekabet sorunlarıyla orantılı, bu sorunları gidermeye elverişli, kısa sürede yerine getirilebilir ve etkili şekilde uygulanabilir olmasından hareketle, ilgili taahhüt paketi bağlayıcı hale getirilerek soruşturmanın sonlandırılmasına karar verilmiştir.
IV. Sonuç
Kanun’da yapılan değişiklik ile hukukumuza kazandırılan taahhüt müessesinin Rekabet Kurumu ve teşebbüsler tarafından aktif bir şekilde kullanıldığı görülmektedir. Neticede taahhüt uygulaması ile (i) gerek zaman gerekse masraftan tasarruf edilerek olası rekabet ihlallerinin yaratacağı zararın daha hızlı bir şekilde azaltılması ve (ii) teşebbüsler açısından da yüksek seviyedeki idari para cezası yaptırımıyla karşılaşılmaması adına etkili bir yöntem olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca, belirtilen uygulamanın mevzuata kazandırılması ile Rekabet Kurumu’nun rekabet ihlalleri karşısında bulunduğu cezalandırıcı konumdan bir nebze uzaklaşıldığı ve teşebbüslerle iş birliği yapılarak dayanışmaya ağırlık verildiği söylenebilecektir. Bu çerçevede, rekabet ihlallerinin önüne geçilmesinde daha hızlı hareket edilerek olası zararların en kısa sürede azaltılacağı, yok edileceği öngörülmektedir.
