Emtia nakliyat sigortası; sigorta konusu mal veya eşyanın belli bir yerden başka bir yere kadar deniz, kara veya demir yolu ile taşınması sırasında karşılaşılabilecek risklere yönelik teminat sağlamayı amaçlamaktadır. Nakliyat emtia sigortası sevkiyat sırasında gerçekleşebilecek rizikolara karşı sigortalının mal üzerindeki menfaatini korumaktadır. Bu menfaat ilişkisinin unsurları ise malın fatura bedeli, ödenen navlun (taşıma ücreti), ödenen sigorta bedeli, umulan kâr, varsa diğer masraflardır.
Emtia Nakliyat Sigortasında Yakın Sebep Kavramı
Bu sigorta türünde özellikle yakın sebep (proximate cause) aranmaktadır. Yakın sebep; rizikonun meydana gelmesine sebep olan en etken en belirleyici ve baskın sebep olarak nitelendirilebilir. Diğer sebeplerden farkı ise hasar ile doğrudan doğruya bağlantılı olmasıdır. Özellikle zincirleme olaylarda, birden fazla sebep halinde bu yakın sebebin tespit edilmesi de zorlaşabilmektedir. Örneğin bir gemi hem vurulmuş hem de akabinde fırtınaya bağlı olarak batmış ise burada hasara en yakın sebep fırtına değil vurulma halidir. Dolayısıyla her zaman için rizikoya zamansal açıdan en yakın vakıa sebep olmamakta, rizikonun oluşumunda etkili olmuş en hâkim olay bağlantısı kurulmaktadır.
Emtia Nakliyat Sigortası Teminat Kapsamları
Hasarın sigortalı tarafından talep edilebilmesinin ön şartı, bu yakın sebebin poliçede teminat altına alınmış olmasıdır. Aynı zamanda sigorta ettirilebilmesi için nakil aracının mal taşıması gerekmekte olup; yalnızca hareket halindeki nakil araçları sigorta kapsamında değerlendirilemeyecektir.
Poliçelerdeki teminatlar üç farklı kapsamda koruma sağlayabilmektedir.
a) Tam Zıya Teminatı: Sevkiyatı gerçekleştiren nakil aracın tamamının ve fiilen hasara uğraması sonucu teminata dahil olmaktadır.
b) Dar Teminat: Nakil aracının kaza yapması ve kısmi olarak hasarlanması sonucu taşınan emtiada oluşan zarar teminat altına alınmaktadır.
Dar teminat türünde oluşabilecek kısmi hasarlar ise;
i) Deniz yolunda; yangın, infilak, geminin karaya oturması, batması, yanması, sudan başka bir cisimle çatışması, kurtarma ve yardım masrafları, yükleme ve boşaltma sırasında bir veya birden çok kolinin tam zıyaa uğraması
ii) Karayolunda; vasıtasının yanması, çarpması, çarpışması, ateş, yıldırım, köprü yıkılması, kamyon veya treylerin devrilmesi, trenin raydan çıkması
c) Geniş teminat: Taşıma sırasında meydana gelen, poliçede belirtilmiş istisnalar dışında kalan tüm riskleri teminat altına almaktadır. Kara, demir ve denizyolunda Enstitü Yük Klozları (A) (Institute Cargo Clauses (A)1.1.82), havayolunda ise Enstitü Yük Klozları (Havayolu) (Institute Cargo Clauses (Air)1.1.82) şartlarına tabi tutulmaktadır.
Bu teminat için geçerli olan en önemli istisnalar; malın doğası ve yapısı gereği oluşan hasarlar (örneğin malın olağan şekilde akması), olağan ağırlık veya hacim kaybı ya da aşınma ve yıpranması, taşıyan aracın ya da ambalajın uygunsuz olması, sigorta konusu şeyin gizli ayıbı, her türlü gecikmeden kaynaklanan hasarlar, radyoaktif kirlenme-bulaşma, sigortalının kötü niyeti ve bilerek yaptığı hareketler, savaş, grev, terör, kargaşalık, atom veya nükleer parçalanma ve/veya birleşme ya da diğer benzer tepkime (reaksiyon)veya radyoaktif güç ya da madde ile çalışan herhangi bir savaş silahının kullanılması vb. hallerdir.
Emtia Nakliyat Sigortası Poliçe Türleri
a) Kati poliçe: Bu poliçe türünde sigorta konusu mal için tüm bilgiler eksiksiz girilmekte ve yürürlükte olmaktadır.
b) Geçici poliçe (Flotan poliçe): Bu poliçe türünde ise tüm bilgilerin girilmesine gerek olmaksızın, eksik bilgiler tamamlanana kadar geçici bir çözüm olarak sunulmaktadır.
c) Abonman poliçe: Sigortalı ile yıllık imzalanan sözleşme olup; ekonomik fiyat tarifesi üzerinden anlaşma sağlanmaktadır. Genellikle ticari işletmelerin yıllık tüm sevkiyatlarını güvence altına almak amacı ile imzalanmaktadır. Böylece sefer sayısı da gözetildiğinde daha uygun primler söz konusu olabilmektedir.
d) Blok poliçe: Yıllık abonman sözleşmesi kapsamında sigorta konusu taşınan mallar için nakliyat sigortası primlerinde uygun tarife sağlanmasıdır.
