Giriş
7499 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nda uzun süredir beklenen değişiklikler hayata geçirildi. 7499 sayılı Kanun 12 Mart 2024 tarih ve 32487 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. KVKK’da değişiklik yapılan hükümler 1 Haziran 2024 tarihinden itibaren yürürlüğe girdi. Uzun zamandır beklenen KVKK reformunun bir bölümünü oluşturan bu değişiklikler, Türkiye’deki kişisel verilerin korunması mevzuatının Avrupa Birliği’nde uygulanan General Data Protection Regulation (GDPR) ile uyumlu hale getirilmesi yolunda önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir.
Özel Nitelikli Kişisel Veri Kavramı Nedir?
Özel nitelikli kişisel veriler öğrenilmesi halinde ilgili kişi hakkında ayrımcılık yapılmasına veya mağduriyete neden olabilecek nitelikteki verilerdir. Bu nedenle, diğer kişisel verilere göre çok daha sıkı şekilde korunmaları gerekmektedir. Özel nitelikli kişisel veriler ilgili kişinin açık rızası ile ya da Kanunda sayılan sınırlı hallerde işlenebilir. Kanunda özel nitelikli kişisel veriler, sınırlı sayma yoluyla belirlenmiştir ve kıyas yoluyla genişletilmesi mümkün değildir. Bunlar; kişilerin ırkı, etnik kökeni, siyasi düşüncesi, felsefi inancı, dini, mezhebi veya diğer inançları, kılık ve kıyafeti, dernek, vakıf ya da sendika üyeliği, sağlığı, cinsel hayatı, ceza mahkûmiyeti ve güvenlik tedbirleriyle ilgili verileri ile biyometrik ve genetik verileri olarak sayılabilir.
Özel Nitelikli Kişisel Verilerin İşlenmesi
1 Haziran 2024 tarihinde yürürlüğe giren değişikliklerden önce Kanun, özel nitelikli kişisel veriler arasında da bir ayrım yaparak sağlık ve cinsel hayata ilişkin kişisel verilerin işlenmesi ile bunlar dışındaki özel nitelikli kişisel verilerin, açık rıza olmaksızın işlenebileceği halleri farklı biçimde düzenlenmişti. Buna göre, özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesi, ilgili kişinin açık rızası dışında aşağıdaki hallerde mümkün olmaktaydı. İlgili düzenleme:
- Sağlık ve cinsel hayat dışındaki özel nitelikli kişisel veriler, ancak kanunlarda öngörülen hallerde,
- Sağlık ve cinsel hayata ilişkin kişisel veriler, ancak kamu sağlığının korunması, koruyucu hekimlik, tıbbî teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinin yürütülmesi, sağlık hizmetleri ile finansmanının planlanması ve yönetimi amacıyla, sır saklama yükümlülüğü altında bulunan kişiler veya yetkili kurum ve kuruluşlar tarafından işlenebilir.
Hükümlerini ihtiva etmekteydi.
Yapılan değişikliklerle, özel nitelikli kişisel veriler altındaki sağlık ve cinsel hayata ilişkin veri ve diğer özel nitelikli kişisel veri ayrımı kaldırılmış ve işlenme şartları için öngörülen hukuka uygunluk sebepleri genişletilmiştir. Buna göre özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesi:
- İlgili kişinin açık rızasının olması,
- Kanunlarda açıkça öngörülmesi,
- Fiili imkânsızlık nedeniyle rızasını açıklayamayacak durumda bulunan veya rızasına hukuki geçerlilik tanınmayan kişinin, kendisinin ya da bir başkasının hayatı veya beden bütünlüğünün korunması için zorunlu olması,
- İlgili kişinin alenileştirdiği kişisel verilere ilişkin ve alenileştirme iradesine uygun olması,
- Bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için zorunlu olması,
- Sır saklama yükümlülüğü altında bulunan kişiler veya yetkili kurum ve kuruluşlarca, kamu sağlığının korunması, koruyucu hekimlik, tıbbi teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinin yürütülmesi ile sağlık hizmetlerinin planlanması, yönetimi ve finansmanı amacıyla gerekli olması,
- İstihdam, iş sağlığı ve güvenliği, sosyal güvenlik, sosyal hizmetler ve sosyal yardım alanlarındaki hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmesi için zorunlu olması,
- Siyasi, felsefi, dini veya sendikal amaçlarla kurulan vakıf, dernek ve diğer kâr amacı gütmeyen kuruluş ya da oluşumların, tâbi oldukları mevzuata ve amaçlarına uygun olmak, faaliyet alanlarıyla sınırlı olmak ve üçüncü kişilere açıklanmamak kaydıyla; mevcut veya eski üyelerine ve mensuplarına veyahut bu kuruluş ve oluşumlarla düzenli olarak temasta olan kişilere yönelik olması,
hallerinde mümkün olacaktır.
Regülasyonların Uygulama Süreçlerine Getireceği Etkiler
Yapılan değişiklikler artık özel nitelikli kişisel verilerin ilgili kişinin açık rızası ve kanunen öngörülen hallerin yanı sıra, fiili olarak rıza açıklanamayacak durumda olan kişilerin hayatı veya beden bütünlüğünün korunması gibi özel durumlar da işlenmesini mümkün kılmaktadır. Ayrıca, sağlık hizmetlerinin yürütülmesi veya belirli hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmesi gibi belirli amaçlar için de işlenme izni verilmektedir. Dolayısı ile yapılan değişiklikler ile özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesinde esneklik sağlamaktadır. Bu durum, özellikle sağlık hizmetleri gibi hassas alanlarda daha etkin bir veri işleme sürecine olanak tanıyabilecektir. Bununla birlikte, Kurul tarafından belirlenen yeterli önlemlerin alınması gerekliliği ile, veri işleme süreçlerinin denetim altında tutulması ve veri güvenliğinin sağlanması hususları güvence altına alınmaktadır. Veri sorumlularının, bu yeni düzenlemelere uygun olarak veri işleme faaliyetlerini düzenlemeleri ve gerekli hukuki ve teknik önlemleri almaları gerekmektedir.
Sonuç
1 Haziran 2024’te yürürlüğe giren KVKK değişiklikleri, özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesi konusunda önemli yenilikler getirmiştir. Söz konusu değişiklikler ile özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesinde esneklik sağlamaktadır. Bu durum, özellikle sağlık hizmetleri gibi hassas alanlarda daha etkin bir veri işleme sürecine olanak tanıyabilecektir. Yapılan değişikliklerin veri sorumlularına esneklik sağlarken, aynı zamanda daha fazla sorumluluk ve dikkati de beraberinde getirdiği, bu bağlamda veri güvenliği ve uyumluluk standartlarına sıkı sıkıya bağlı kalmanın önemini artırdığı unutulmamalıdır.
